Tańce z okolic Szamotuł

W repertuarze ZPiT Kębłowo znajdują się tańce regionu szamotulskiego:

• Przodek Szamotulski
• Wiwat: kazali mi kury paść
• Polka Kulawka
• Ojciec Wielki
• Poniewierany

ZPiT Kębłowo nagrodzono wyróżnieniem II miejsca podczas Dożynek Centralnych w Spale w 2005r. Podczas dożynek prezydenckich Kębłowo zaprezentowało obrzęd dożynkowy na podstawie tańców szamotulskich.

Strój szamotulski jest jedną z odmian strojów ludowych, noszonych niegdyś w Wielkopolsce. Swoim zasięgiem obejmował Ziemię Szamotulską, która swego czasu stanowiła najgęściej zaludniony obszar historycznej Wielkopolski. Był to teren wokół Szamotuł oraz okolicznych miejscowości, położonych na północny zachód od Poznania, oddalonego zaledwie o 30 kilometrów.

Strój szamotulski rozwinął się na początku XIX wieku i już wtedy stał się wyróżnikiem grupowym i ubiorem reprezentacyjnym. Szczególny rozkwit i atrakcyjność stroju szamotulskiego przypada jednak dopiero na lata po I wojnie światowej (po 1918 roku), a więc na okres, kiedy w wielu wielkopolskich wioskach strój ludowy odchodził w zapomnienie.

Strój kawalera

Strój młodego chłopaka, obowiązujący nie tylko w dni świąteczne, ale i na wszystkich zabawach i weselach składał się z białych spodni, koszuli, czerwonej jaki i czarnego lub granatowego kaftana bez rękawów, czarnych kropowych butów (kropusów) i kapelusza.

Koszule odświętne wykonane były z białego płótna, miały szerokie rękawy i wywijany kołnierzyk. Często noszono też koszule bez kołnierzyków. Spodnie dla kawalerów szyte były z białego sukna lub z płótna lnianego. Kolejnym wierzchnim elementem była jaka, uszyta z czerwonego amarantowego sukna, o prostym kroju, sięgająca linii bioder. Ozdabiano ją mosiężnymi guzikami oraz obszyciem z białego sukna. Ulubioną częścią stroju kawalerów był granatowy lub czarny kaftan, uszyty z sukna, bez rękawów, długi do kolan i zakładany na jakę. Ozdobę jego stanowiły mosiężne guziki, oraz fałdy biegnące po bokach i z tyły kaftana. Posiadał on także stojący kołnierz oraz zdobione maszynowo kieszenie.

Powszechnie stosowanym dodatkiem do tego typu stroju był kapelusz z czarnego filcu.

Strój panny

Panny i młode dziewczęta święta i uroczystości akcentowały strojem utrzymanym w jasnoniebieskiej (błękitnej) kolorystyce.

Najpierw zakładano koszulkę uszytą z dwóch różnych gatunków materiału. Górna część uszyta była z delikatnego płótna lub batystu, natomiast na dolną część koszuli przeznaczone było płótno grubsze. Na bieliznę składały się także dwa spódniki, które bez względu na porę roku i stan pogody noszono jednocześnie. Pierwszy spódnik to piekielnica – uszyta z czerwonego płótna, którego dół obszyty czarna tasiemka lub czarnym sznurkiem. Drugi spódnik batystowy lub z perkalu, ozdobiony haftem lub czasami koronka. Kolejnym wierzchnim już spódnikiem była w wypadku panien spódnica z batystu lub woalu czy muślinu, biała albo jasna. Przód jej przykrywała ozdobna zapaska zawsze od niego o kilka centymetrów krótsza. Zapaskę odświętną dla panien szyto z jedwabiu lub batystu w kolorze błękitnym. Górną częścią garderoby była sznurówka – rodzaj gorsetu przylegającego ciasno do figury, uszyta z atłasu lub aksamitu w kolorze niebieskim. Gorset taki sznurowano z przodu przy pomocy tasiemki. Przy sznurówce nie mogło też zabraknąć elementów dekoracyjnych. Były to obszycia wokół szyi i na plecach, wykonane z tego samego materiału co cała sznurówka lub z plecionego sznurka. Gorsety takie sięgały do pasa i zakończone były kiszką – rulonem z paska, wypełnionego szmatkami.

Koniecznie dopełnieniem stroju odświętnego panny był biały niewielki czepek tiulowy. Po założeniu na głowę przysłaniał tylko jej czubek i część tyłu. Uzupełnieniem całego stroju, ale szczególnie koszulki, był gorsik. Szyto go z różnych materiałów, między innymi z tiulu i płótna, a spełniał on rolę marszczonego kołnierzyka, zapinanego na guziczek. Na gorsik panny nakładały naszyjnik. Były to czerwone korale.

Opracowano na podstawie:

• B. Bazielich, Strój Ludowy w Polsce, opisy i wykroje , Fundacja Kultury Wsi
• Wielkopolska, nasza kraina, Stroje ludowe, Poznań, 2004
• Strony internetowej ZF Wielkopolanie.

powrót